Kurdistanmedia

Malpera Navendî a Partiya Demokrat Kurdistana Îranê

Serhildana Jînayê û Pêşeroja Rêxistinkirina navxwey di Tevgera Jinan de

12:18 - 22 Nîsan 2026

N. Nasik Nesîrî

W. Hesen Mukerem

 

Serhildana Jînayê weke qonaxek girîng di dîroka hemdem a Rojhilatê Kurdistanê de derket holê, ku ne tenê protestoyek demkî bû, belku di heman demê de îfadeya îrade û hestên gelê Rojhilatê Kurdistanê bû. Bi taybetî, beşdariya jinan û dirûşmên wan ên nû, ku xwedî wateyên siyasî yên bihêz bûn.

Lê vê serhildanê jî kêmasî û pirsgirêkên xwe hebûn. Weke nebûna rêberiyek yekgirtî û cûda di navbera kolanan de, çi di nav hêzên siyasî de be çi jî li derveyî wan.

Ji hêla zanistî ve, serhildana Jînayê dikare weke beşek ji rêze-serhildanên dîrokî yên Kurdistanê were hesibandin, ne weke ya herî mezin an jî ya herî piçûk, ji ber ku mezinbûn an kêmkirin, her du jî bandorên neyînî hene û dikarin bibin sedema bêhêvîbûn an jî têgihîştina nerast, ku di pratîkê de tê dîtin.

Yan berjewendiyên partiyek an partiyan sedem bûn, an jî tiştê ku hin kes dixwazin ji yek an çend partiyan bêpar bihêlin.

Di her du rewşan de, tiştê ku hîn jî di derbarê vê serhildanê de serdest e, ku bi şaştî weke şoreş tê binavkirin, berjewendiya xwe ye, ne îstismara neteweyî.

Jinan di vê serhildanê de rolek girîng lîstin, lê ev rol pir caran di navbera sembol û çalakiyê de ma; Ango, jin weke dirûşm û sembol hatin tekez kirin, lê ew bi tevahî weke hêzek siyasî ya rêxistinkirî nehatin nîşandan.

Ev yek bû sedem ku hin daxwazên wan werin paşguhxistin an jî qet neyên dîtin, an jî xerabtir, tam berevajî vê yekê be.

Piştî kêmrengbûna serhildanê, di civakê de, nemaze di nav jinan de, bêdengiyek nisbî heye. Ev bêdengî ne tenê divê were wateya devjêberdanê, belku bi çend sedemên sereke ve girêdayî ye:

Ya sêyemîn, mandîbûna derûnî û civakî piştî demek dirêj a têkoşînê.

Tişta ku bi vê pirsê ve girêdayî ye, ev e ku gelo jin li benda şoreşek din in an li partiyan dinêrin?!

Bersiv ji bersivdayînê tevlihevtir e. Beşek ji civakê li benda rewşek guncavtir e ku tê de tevgerek bibandortir dikare derkeve holê, lê di heman demê de şêweyek din a tevgerê heye ku di rêxistinkirina herêmî û hêdî de xuya dike û dikare weke amadekariyek ji bo qonaxa din were dîtin.

Bi vî rengî, jinên li Rojhilatê Kurdistanê li benda bûyerek derveyî nînin û tenê xwe dispêrin partiyan, lê di qonaxek nirxandin û veguhestinê de ne, ku tê de ezmûna serhildana Jînayê weke bingehek ji bo afirandina şêweyek nû ya têkoşîn û rêxistinê tê bikar anîn.

Di encamê de, bêdengiya niha ne nîşana dawiyê ye, lê belê qonaxek navîn e ku hişmendiyek nû û rêxistinek navxweyî hewce dike da ku hêz û enerjiya civakê dîsa bi bandortir xwe nîşan bide.

Lêbelê, em nikarin înkar bikin ku tevgera jinan, nemaze li derveyî welêt, divê ji xewn û xwestekên takekesî, ji pêşbaziyê, ji xwedîderketina li tevgera jinên Kurdistanê û pîvandina mafên jinan li gorî anarko-femînîzmê azad be.

Di heman demê de, veqetandina maf û îradeya jinên Kurd ji têkoşîna neteweyî li gorî pîvanên Marksîst tenê zirar daye: ji bo jinan û ji bo neteweya me hene. Jinên Kurd divê di her rewşê de, hem li welêt û hem jî li derveyî welêt, berjewendiyên xwe yên neteweyî li pêş berjewendiyên femînîst danên heta ku Kurdistanek serbixwe pêk were.