١٦ی ژانویەی ٢٠٢٦ – واڵ ستریت ژورناڵ / واشنتۆن پۆست
ڕاپۆرتە بڵاوکراوەکان لە واڵ ستریت ژورناڵ و واشنتۆن پۆست ئاماژە بەوە دەکەن کە خۆپیشاندانە سەرتاسەرییەکان لە ئێران، کە لە دێسامبری ڕابردووەوە و دوای دابەزینی نزیکەی ٦٠٪ی بەهای ڕیاڵ و زۆربوونی هەڵاوسان دەستیان پێکرد، بە توندوتیژییەکی بێوێنە سەرکوت کراون. بەپێی پشتڕاستکردنەوەی ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ، تا ئێستا زیاتر لە ٢ هەزار کەس کوژراون و نزیکەی ١٨ هەزار کەس دەستبەسەر کراون. ڕێژیمیی ئێران بە بڕینی ئینتەرنێت و جێگیرکردنی بەرفراوانی هێزەکانی پۆلیس و سوپا، کەشێکی پڕ لە ترس و تۆقاندنی دروست کردووە و لە ئامادەکاریدایە بۆ جێبەجێکردنی لەسێدارەدانی خێرای خۆپیشاندەران.
لە ئاستی نێودەوڵەتیدا، سەرۆک ترامپ پێشتر هەڕەشەی دەستێوەردانی سەربازیی کردبوو، بەڵام ڕاوێژکارە باڵا هەواڵگرییەکان و هاوبەشە هەرێمییەکان هۆشدارییان داوەتە کۆشکی سپی کە هێرشی سەربازیی بەرفراوان زەمانەتی ڕووخانی دەستبەجێی ڕێژیمی ناکات و ڕەنگە ببێتە هۆی هەڵگیرسانی جەنگێکی هەرێمیی فراوان. بە فەرمانی ترامپ، کەلوپەلی سەربازیی ئەمریکا لە ناوچەکە جێگیر کراون و چاوەڕوان دەکرێت کەشتیی فڕۆکەهەڵگری «یو ئێس ئێس ئەبراهام لینکۆڵن» لە دەریای باشووری چینەوە بۆ ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست ڕەوانە بکرێت.
هەروەها بەرپرسانی ئەمریکی جەختیان کردووەتەوە کە بنکەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ناوچەکە، بەتایبەتی لە قەتەر، لە ئەگەری کاردانەوەی تۆڵەسەندنەوەی ئێراندا، ئامانجی سەرەکی دەبن. وتەبێژی کۆشکی سپی ڕایگەیاندووە کە بەردەوامیی سەرکوتکردنی خۆپیشاندەران «لێکەوتەی مەترسیداری» بۆ ڕێژیمیی ئێران دەبێت، لە کاتێکدا هاوپەیمانانی وەک سعودیە، قەتەر و تورکیە داوایان لە واشنتۆن کردووە خۆی لە دەستێوەردانی سەربازیی ڕاستەوخۆ بەدوور بگرێت.
شیکەرەوە ستراتیژییەکان پێشنیار دەکەن کە لە جیاتی دەستێوەردانی سەربازی، ویلایەتە یەکگرتووەکان سەرنج بخاتە سەر دروستکردنی کەلێن لە نێوان نوخبەی دەسەڵاتداردا. کەسایەتییەکانی وەک محەممەد باقر قالیباف، عەلی لاریجانی و عەلی شەمخانی دەکرێت بکەونە ژێر فشاری دیپلۆماسی و سزای ئامانجدارەوە تا پاڵنەرێک بۆ گواستنەوەی سیاسی لە نێوخۆی ڕێژیمیدا دروست ببێت. هەروەها، پڕۆژەکانی وەک «پڕۆژەی بووژانەوەی ئێران» و هەماهەنگی لەگەڵ دیاسپۆرای ئێرانی وەک ڕێڕەوی ئەگەری بۆ گۆڕانکارییە پێکهاتەییەکان لە ئایەندەی وڵاتەکەدا باسیان لێوە کراوە.
لە ڕاپۆرتێکی پەیوەندیداردا، نوێنەری دیموکراتەکانی کۆنگرێس، ڕیچی تۆرێس، سەبارەت بە گەندەڵی لە بازاڕەکانی پێشبینیی سیاسی هۆشداری داوە و بە ئاماژەدان بە قازانجی ٤٠٠ هەزار دۆلاری بازرگانێکی نەناسراو لە پێشبینیکردنی ڕووخانی مادۆرۆ، داوای قەدەغەکردنی یاسایی بەکارهێنانی زانیارییە نهێنییەکان لەلایەن بەرپرسانی حکومییەوە بۆ گرەوکردن لەسەر ڕووداوە سەربازی و سیاسییەکان کردووە.
سەرچاوەکان: واڵ ستریت ژورناڵ و واشنتۆن پۆست، ١٦ی ژانویەی ٢٠٢٦
