تۆڕی هەواڵی فاکسنیوز لە ڕاپۆرتێکی شیکاریدا کە ڕۆژی هەینی ١٦ی ژانویەی ٢٠٢٦ (٢٦ی بەفرانباری ١٤٠٤) بڵاو کرایەوە، بەدواداچوونی بۆ دوایین دۆخی ناڕەزایەتییە سەرتاسەرییەکان لە ئێران کرد. ئەم ڕاپۆرتە جەخت دەکاتەوە کە نەتەوەی کورد و نەتەوە نافارسەکانی دیکە ڕۆڵێکی سەرەکی و یەکلاکەرەوەیان لەم ناڕەزایەتییانە و داڕشتنی داهاتووی سیاسیی ئێراندا هەیە و بەبێ بەشداریی چالاکانەی ئەوان، هیچ گۆڕانکارییەکی ڕاستەقینە مومکین نییە.
١. دۆخی ئێستای ناڕەزایەتییەکان
ڕاپۆرتەکەی فاکسنیوز ئاماژە بەوە دەکات کە ناڕەزایەتییەکانی دژی ڕێژیم لە ئێران بەردەوامە و ئەو بەشانەی ئێران کە لەژێر گوشاری دەسەڵاتی ناوەندگەرادان، وەک ناوەندە سەرەکییەکانی بەرخودان دەناسرێن. شرۆڤەکاران دەڵێن کە تەنانەت ئەگەر ڕەوتی ناڕەزایەتییەکان لە ڕووکەشدا خاو بووبێتەوە، ڕۆڵی نەتەوە نافارسەکان، بەتایبەتی نەتەوەی کورد، لە دیاریکردنی ئاراستەی گۆڕانکارییەکانی ئێراندا گرینگ و دیاریکەرە.
٢. ڕۆڵی مێژوویی نەتەوە نافارسەکان
شارەزایان جەخت دەکەنەوە کە کۆماری ئیسلامیی ئێران لە کاتی دامەزراندنی دەسەڵاتی ناوەندگەرای خۆیەوە، ڕۆڵی نەتەوە نافارسەکانی فەرامۆش کردووە. بە وتەی شوکریە برادۆست، شارەزای پرسە سیاسییەکانی ئێران:
«نەتەوە نافارسەکان لە کاتی دامەزراندنی دەستووری ئیسلامی لە ساڵی ١٩٧٩ـەوە پشتگیرییان لێ نەکردووە و لە ماوەی ٤٧ ساڵی ڕابردوودا بۆ مافەکانی خۆیان خەباتیان کردووە.»
ئەم خاڵە نیشانی دەدات کە هیچ گۆڕانکارییەکی سیاسیی ڕاستەقینە و بەردەوام لە ئێراندا بەبێ بەشداریی چالاکانەی نەتەوە نافارسەکان مومکین نییە.
٣. گرنگیی ڕۆڵی نەتەوەی کورد
بەپێی ڕاپۆرتەکەی فاکسنیوز، نەتەوەی کورد ئەزموونێکی درێژخایەنی لە بەرخودان دژی ستەمکاری، پابەندبوون بە بەها دێموکراتیکەکان و بەشداریی ژنان هەیە. سەردار پاشایی، سەرۆکی ڕێکخراوی هیوا، ڕاشکاوانە دەڵێت:
«ڕۆڵی نەتەوەی کورد و نەتەوە نافارسەکانی دیکە تەنیا سیمبۆلیک نییە — بەڵکوو لە هەر ئاڵنگارییەکی ڕاستەقینەدا دژی کۆماری ئیسلامی ڕۆڵێکی پێکهاتەیی هەیە.»
چالاکوانان و شرۆڤەکاران پێیان وایە کە بەبێ بەشداریی چالاکانەی نەتەوەی کورد، مەترسیی جێگرتنەوەی شێوازێکی ستەمکاری بە شێوازێکی دیکە هەر دەمێنێت.
٤. کوردستان؛ کانگای ڕاپەڕین و ئیلهامبەخشی ناوچەکانی دیکە
ڕاپۆرتەکەی فاکسنیوز ئاماژە بەم خاڵە دەکات کە لە شەپۆلە جیاوازەکانی ناڕەزایەتییەکاندا، ناوچەکانی کوردستان بوونەتە ناوەندی سەرەکیی ڕاپەڕین و گیانی بەرخودان لەم ناوچانەوە بۆ شوێنەکانی دیکەی ئێران پەرەی سەندووە.
چالاکوانانی کورد دەڵێن ئەزموونی بەڕێوەبردنی ناوچە کوردییەکان لە دۆخی قەیراناویدا و ڕێکخستنی بەرخودان نیشانی دەدات کە مۆدێلەکانی خۆبەڕێوەبەریی دێموکراتیک و ناناوەندێتی دەتوانن ڕۆڵێکی گرنگ لە سەقامگیریی دوای ڕووخانی سیستەمە ستەمکارەکاندا بگێڕن.
٥. ڕۆڵی سەرەکیی کوردەکان لە گۆڕانکارییە سیاسییەکاندا
شارەزایان جەخت لەوە دەکەنەوە کە نەتەوەی کورد، وەک هێزێک خاوەن ئەزموونی درێژخایەن لە بەرخودان و ئاشنا بە بەها دێموکراتیکەکان، دەتوانێت ڕۆڵێکی سەرەکی لە ئەنجامدانی گۆڕانکاریی سیاسیی ڕاستەقینە و ڕێگری لە دووبارەبوونەوەی ستەمکاریدا هەبێت.
فەرهەنگی سیاسیی کوردەکان لەسەر بنەمای دێموکراسی، پلورالیزم و بەشداریی ژنانە.
ئەزموونی مێژوویی بەرخودان لە سووریە و عێراق نیشانی داوە کە ناوچەکانی کوردستان دوای ڕووخانی ڕێژیمە ستەمکارەکان، لە سەقامگیرترین و ڕێکخراوترین ناوچەکان بوون.
ئامادەیی چالاکانەی کوردەکان لە سیاسەت و ناڕەزایەتییەکاندا گەرەنتیی ئەوە دەکات کە جۆرێک لە ستەمکاری جێگەی جۆرێکی دیکە نەگرێتەوە.
٦. ئاسۆی داهاتووی ئێران
شارەزایان و چالاکوانانی سیاسی جەخت لەوە دەکەنەوە کە کۆماری ئیسلامی توانای چاکسازیی دێموکراتیکی لە نێوخۆوە نییە و تاکە ڕێگەی دەربازبوون لە قەیران، بەشداریی هەموو نەتەوەکان، بەتایبەتی نەتەوەی کورد و نەتەوە نافارسەکانی دیکە، بۆ بونیادنانی سیستەمێکی دێموکراتیک، لامەرکەزی و لەسەر بنەمای یەکسانیی نەتەوەییە.
بە وتەی شرۆڤەکاران، داهاتووی ئێران تەنیا بە بەشداریی هەموو نەتەوەکان دەتوانێت سەقامگیر و دێموکراتیک بێت و ڕۆڵی نەتەوەی کورد لەم ڕێڕەوەدا سەرەکییە.
