ڕێککەوتنی ئاگربەستی دوو حەفتەیی

ئەمریکا، ئیسرائیل و ڕێژیمی ئێران بە نێوبژیوانی پاکستان لەسەر ئاگربەستێکی دوو حەفتەیی ڕێک کەوتن. چاوەڕوان دەکرێت بەرپرسانی ئەمریکایی و ئێرانی ڕۆژی هەینی بۆ وتووێژ لەسەر ڕێککەوتنێکی درێژخایەن کۆ ببنەوە.

پێشنیارە ١٠ خاڵییەکەی ئێران کە ترامپ بە بنەمایەکی کردەیی بۆ دانوستانەکان ناوی بردووە -خاڵی هاوبەشی کەمی لەگەڵ پلانە ١٥ خاڵییەکەی پێشووی ئەمریکادا هەیە، ئەمەش نیشاندەری بوونی کەلێنی گەورەیە کە پێویستە پڕ بکرێنەوە.

پێشنیارەکەی ئێران داواکاریی پیتاندنی ئۆرانیۆمی تێدایە، کە پێشتر واشنگتۆن ڕەتی کردبووەوە. هەروەها ئەم ١٠ خاڵە باس لە بەرنامە مووشەکییەکەی ئێران ناکات، لە کاتێکدا ئیسرائیل و ئەمریکا جەخت لەسەر سنووردارکردنی توندی دەکەنەوە.

هەڵوێستی نێوبژیوانانی پاکستانی

شەهباز شەریف، سەرۆک وەزیرانی پاکستان، ئاگربەستی نێوان ئێران و ئەمریکای ڕاگەیاند و وتی هەردوولایەن لەسەر ئاگربەستێکی دەستبەجێ لە هەموو ناوچەکان، لەوانەش لوبنان کە ئیسرائیل هێرشی کردبووە سەر، ڕەزامەند بوون.

ئەو ئاماژەی بە پێشنیارە ١٠ خاڵییەکەی ئێران یان پلانە ١٥ خاڵییەکەی ئەمریکا نەکرد و لە بەیاننامەکەیدا باسی لە هیچ ڕێککەوتنێک لەگەڵ ئیسرائیل نەکرد.

بەرپرسێکی پاکستانی لە ناوچەکە وتی ئێران دەتوانێت زۆرێک لە داواکارییەکانی، بەتایبەت بونیادنانەوە، قەرەبوو و لابردنی سزاکان بەدەست بهێنێت، بەڵام نابێت چاوەڕوانی ڕێککەوتن لەسەر پیتاندنی ئۆرانیۆم بکات.

هەڵوێستی ترامپ و پلانەکانی پێشووی ئەمریکا

ترامپ لە پۆستێکدا لە لاپەڕە کۆمەڵایەتییەکەی خۆی (Truth Social) نووسیویەتی:

''هێزە ئەمریکاییەکان هێرشەکانیان بۆ سەر ئێران بۆ ماوەی دوو حەفتە ڕادەگرن، بە مەرجی ڕەزامەندیی کۆماری ئیسلامی بۆ کردنەوەی تەواوی، دەستبەجێ و ئارامی گەرووی هۆرمۆز.''

ئەو زیادی کرد کە هەردوولایەن ''لە ڕێککەوتنێکی کۆتایی بۆ ئاشتییەکی درێژخایەن لەگەڵ ئێران و ئاشتی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست نزیک بوونەتەوە.'' ترامپ پێشنیاری ١٠ خاڵیی ئێرانی بە ''بنەمای کردەیی'' بۆ دانوستانەکان ناوبرد، بەڵام وردەکارییەکەی باس نەکرد و وتی کێشە سەرەکییەکانی ڕابردوو چارەسەر کراون.

بە وتەی سەرچاوە ئیسرائیلییەکان، پلانی ١٥ خاڵیی پێشووی ئەمریکا کە لە ڕێگەی پاکستانەوە بۆ ئێران نێردرابوو، داوای لەنێوبردنی کۆگاکانی ئۆرانیۆمی پیتێنراوی ئێران، ڕاگرتنی پیتاندن، سنووردارکردنی بەرنامەی مووشەکی بالستیک و بڕینی پاڵپشتی لە هاوپەیمانە ناوچەییەکانی ئەو وڵاتەی دەکرد.

هەڵوێستی ئێران

عەباس عێراقچی، وەزیری کاروباری دەرەوەی ڕێژیمی ئێران ڕایگەیاند، ئێران ڕەزامەندی دەربڕیوە کە لە ئەگەری ڕاگرتنی هێرشەکان، ئۆپەراسیۆنە بەرگرییەکانی خۆی ڕابگرێت. ئەم بڕیارە لەسەر بنەمای داواکاریی ئەمریکا بۆ دانوستان لەسەر بنەمای پلانی ١٥ خاڵیی واشینگتن و ڕەزامەندی ترامپ بۆ بەکارهێنانی پێشنیاری ١٠ خاڵیی ئێران وەک بنەمای دانوستانەکان دراوە.

ئەو وتی تێپەڕینی ئارام لە گەرووی هۆرمۆز بۆ ماوەی دوو حەفتە ''لە ڕێگەی هەماهەنگی لەگەڵ هێزە چەکدارەکانی ئێران و بە ڕەچاوکردنی سنووردارییە تەکنیکییەکان'' گونجاو دەبێت.

شورای باڵای ئەمنییەتی میللی ئێران ڕایگەیاند واشنگتۆن بە پەسەندکردنی پێشنیاری ١٠ خاڵیی ئێران ڕەزامەند بووە و پابەندە بەم بنەمایانەی خوارەوە:

- دەستدرێژی نەکردن

- بەردەوامیی کۆنترۆڵی ئێران بەسەر گەرووی هۆرمۆز

- قبووڵکردنی پیتاندن

- لابردنی هەموو سزاکانی سەرەتایی و لاوەکی

- هەڵوەشاندنەوەی هەموو بڕیارنامەکانی شورای ئەمنییەت و ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆمی

- کشانەوەی هێزە شەڕکەرەکانی ئەمریکا لە ناوچەکە

- ڕاگرتنی شەڕ لە هەموو بەرەکان، لەوانەش دژی بەرگریی ئیسلامی لە لوبنان.

پێش ڕێککەوتنی ئاگربەست، بەرپرسێکی ڕێژیمی ئێرانی ڕایگەیاندبوو کە ئێران بۆ تێپەڕبوونی کەشتییەکان لە گەرووی هۆرمۆز، کە ڕێڕەوێکی نێودەوڵەتییە، تێچووی ترانزێت وەردەگرێت.