لێکۆڵینەوە لە پێوەرە ئابوورییەکان نیشان دەدات کە پێش دەستپێکردنی شەڕی ئەم دواییانە، بەهۆی بەردەوامیی گەمارۆ نێودەوڵەتییەکان و سیاسەتە ناکارامەکانی ڕێژیم لەژێر ناوی "نەشتەرگەریی ئابووری"، نزیکەی نیوەی دانیشتووانی ئێران بۆ ژێر هێڵی هەژاریی ڕەها داڕماون.
بەپێی ئامارە فەرمییەکان، ڕێژەی هەژاریی ڕەها لە ئێراندا لە ٢٥ لەسەد لە ساڵی ١٣٨٩دا، بۆ ٤٤ لەسەد لە ساڵی ١٤٠٣ بەرز بووەتەوە. جواد حەسەنی، سەرۆکی ڕێکخراوی بێهزیستی، پێشتر ڕایگەیاندبوو کە ژمارەی دانیشتووانی هەژاری ڕەها لە وڵاتدا بە بازدانێکی بێوێنە، لە ١٦میلیۆن کەسەوە بۆ ٣٤ میلیۆن کەس زیادی کردووە.
یەکێک لە سەرەکیترین دەرئەنجامەکانی ئەم دۆخە، بچووکبوونەوەی کاتژمێریی سفرەی خواردنی خەڵک و کەمبوونەوەی توندی کڕینی پێداویستییە سەرەکییەکانی ژیان بووە. بە جۆرێک کە بەکاربردنی مریشک بە کردەوە نیوە بووەتەوە و بەکاربردنی گۆشتی سووریش گەیشتووەتە نزمترین ئاستی خۆی لە ١٤ ساڵی ڕابردوودا.
شارەزایانی ئابووری پێیان وایە لابردنی دراوی ترجیحی، ئازادکردنی نرخەکان و سەرکوتی مووچە، پڕۆسەی لەنێوچوونی هێزی کڕینی چینەکانی ناوەڕاستی کۆمەڵگەی خێراتر کردووە.
ئێستا و لەژێر سێبەری سەپاندنی دۆخی شەڕ بەسەر وڵاتدا، تەقینەوەی هەڵاوسان و لەدەستدانی هەلی کار، ئاسۆی ئابووری بۆ مووچەخۆران و چینی ناوەڕاست بە تەواوی تاریک و نیگەرانکەر هاتووەتە ئەژمار.
