حەسەن قارەمانی
هەشتا و یەک ساڵ لە سیاسەتدا، خۆی لە خۆیدا دیاردەیەکی نائاساییە. کاتێک ڕێکخراوێکی سیاسی زۆربەی تەمەنی خۆی لەژێر قەدەغە، سەرکوتی سیاسی، ململانێی چەکداری، گۆڕانی دەسەڵاتی ناوچەیی و گۆڕانکارییە دووبارەبووەکانی سیستەمی نێودەوڵەتیدا چالاک بووبێت، زیاتر جێگەی سەرنج دەبێت. حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران سەر بەو پۆلە نائاساییەیە. بۆیە مێژووی حیزب تەنیا چیرۆکی ڕێکخراوێکی سیاسی نییە؛ بەڵکوو چیرۆکی بزووتنەوەیەکی نەتەوەییە کە چۆن هەوڵی پاراستنی شوناس، خاک، بەردەوامیی سیاسی و لەنگەری کۆمەڵایەتیی خۆی داوە.
ڕەنگە ئەمە گرنگترین پرسیاری بەردەم حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بێت لە کاتی چوونە نێو قۆناغێکی مێژوویی نوێدا؛ حیزبێک کە بەرپرسیارێتیی مێژوویی بەرچاوی لە بەرامبەر پرسی سیاسیی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان هەڵگرتووە، چۆن دەتوانێت سەرمایەی مێژوویی خۆی بەردەوام بگۆڕێت بۆ توانایەکی سیاسیی کردەیی (کۆنکرێت) بۆ داهاتوو؟
پرسیارەکە لە ڕێکخستنی نێوخۆیی حیزب گەورەترە. باس لە پەیوەندیی نێوان ناسنامەی نەتەوەیی و دێموکراتیزەکردن، لە نێوان یادەوەریی مێژوویی و داهێنانی سیاسی، لە نێوان ڕیالیزمی سیاسی و شکۆخوازیی نەتەوەیی و، لە نێوان نەوەیەکی سیاسیی کۆنتر و کۆمەڵگەیەکدایە کە پێکهاتە کۆمەڵایەتی و کولتوورییەکانی بە خێرایی لە گۆڕاندایە.
حیزبێکی مێژوویی لە ژینگەیەکی سیاسیی گۆڕاودا:
حیزبی دێموکراتی کوردستان لە ١٦ی ئاگۆستی ١٩٤٥ (٢٥ی گەلاوێژی ١٣٢٤) لە شاری مەهاباد دامەزرا و دوای ماوەیەکی کەم، لەو پێشهاتە سیاسییانەدا کە لە ساڵی ١٩٤٦دا بە دامەزراندنی «کۆماری کوردستان» گەیشتە لووتکە، پێگەیەکی ناوەندیی بۆ خۆی دەستەبەر کرد.
کۆماری کوردستان خاوەنی بایەخێکی مێژوویی و سیاسیی بەرچاو بوو بۆ پەرەسەندنی شوناسی سیاسیی مۆدێرنی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا. هەرچەند کۆمار بۆ ماوەیەکی کورت تەمەنی هەبوو، بەڵام ئەزموونە دامەزراوەیی و سیاسییەکانی، یادەوەرییەکی سیاسیی بەکۆمەڵی خوڵقاند. لە چوارچێوەی کۆماری کوردستاندا، بیرۆکەکان سەبارەت بە نوێنەرایەتیی سیاسی و ڕێکخستنی نەتەوەیی کورد، وەک بکەرێکی سیاسیی بەکۆمەڵ، فۆرمێکی ڕوونی سیاسی و دامەزراوەییان وەرگرت.
لەم ڕوانگەیەوە، کۆماری کوردستان نابێت تەنیا وەک ئەزموونێکی سیاسیی کورتخایەن سەیر بکرێت، بەڵکوو دەبێت وەک ڕووداوێکی مێژوویی ببینرێت کە کاریگەرییەکەی زۆر لە تەمەنی ڕاستەقینەی خۆی درێژتر بووەتەوە. کۆمار وەک خاڵێکی ئاماژەی ڕەمزی و ئایدیۆلۆژی بۆ نەوەکانی دواتری ئەکتەرە سیاسییەکانی کورد هاتە کایەوە. لە ڕێگەی ئەم ئەزموونە مێژووییەوە، پرسەکانی شوناسی بەکۆمەڵ، نوێنەرایەتیی سیاسی و مافە نەتەوەییەکان، لەنگەری مێژووییان پێ بەخشرا و لەگەڵ فۆرمەکانی دواتری تێکۆشانی سیاسیدا تێکەڵ کران.
بۆیە هێزی مێژوویی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران هەرگیز تەنیا تەمەنەکەی نەبووە؛ لە سەرووی هەموو شتێکەوە، لە توانای حیزبدا پێکهاتووە بۆ گونجاندنی ئامانجە سیاسییەکان و فۆرمە ڕێکخراوەییەکان لەگەڵ گۆڕانی بارودۆخەکاندا. حیزبێک تەنیا لە ڕێگەی یەکگرتوویی ئایدیۆلۆژییەوە هەشت دەیە ناژی، بەڵکوو لە ڕێگەی خۆڕاگریی دامەزراوەییەوە دەمێنێتەوە؛ لە ڕێگەی توانای دووبارە داڕشتنەوەی ئامانجەکان، گونجاندنی ستراتیژییەکان و نوێکردنەوەی پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان بەبێ ئەوەی ناسنامەی سیاسیی بنەڕەتیی خۆی لەدەست بدات.
لە نێوان ناسنامەی نەتەوەیی و ڕیالیزمی سیاسیدا:
یەکێک لە پرسە سەرەکییەکانی مێژووی سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، پەیوەندیی نێوان پرسی نەتەوەیی کورد و پرسی نەزمی دەوڵەتی داهاتووی ئێرانە.
لە کاتە جیاوازەکاندا باسەکە لە نێوان ئۆتۆنۆمی، فیدراڵیزم، دێموکراسیکردن، مافی چارەی خۆنووسین و جۆرەکانی تری نوێنەرایەتیی سیاسی و خاکییدا جووڵاوە. ئەمە بۆ ڕەخنەگران ڕەنگە وەک سنووردارکردنی شکۆخوازیی نەتەوەیی کورد دەرکەوێت، بەڵام لە ڕوانگەیەکی ترەوە هەمان گەشەسەندن دەکرێ وەک دەربڕینی ڕیالیزمی سیاسی لێک بدرێتەوە. پرسیاری بنەڕەتی تەنیا ئەوە نییە کە کام ئامانجی کۆتایی خوازراوە، بەڵکوو کام ستراتیژیی سیاسی دەتوانێت لەژێر هەلومەرجی مێژوویی دیاریکراودا ئەنجامی دامەزراوەیی دروست بکات.
بزووتنەوەیەکی نەتەوەیی پێویستی بەوەیە کە پەیوەندی بە دابەشکردنی ڕاستەقینەی دەسەڵاتی سیاسی، پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان، ئاسایشی ناوچەکە، پێکهاتە ئابوورییەکان و توانای کۆکردنەوەی کۆمەڵگەوە هەبێت. بۆیە ئاڵنگاریی درێژخایەنی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، ئاشتکردنەوەی دوو پرەنسیپی بەڕواڵەت دژبەیەکە: لە لایەک بەرگرییەکی ڕوون لە ناسنامەی نەتەوەیی کورد و مافی نوێنەرایەتیی سیاسی؛ لە لایەکی دیکەوە ستراتیژییەکی نەرم و پراگماتیک کە بتوانێت لە چوارچێوەی گۆڕانی بارودۆخی سیاسیی ئێران و نێودەوڵەتیدا کار بکات.
هەروەها گرنگە جیاوازی لە نێوان «یەکسانیی مەدەنی» و «یەکسانیی نەتەوەیی»دا بکرێت. کۆمەڵگەیەکی دێموکرات دەتوانێت دانی بە مافە یەکسانەکانی تاکدا بنێت، بەبێ ئەوەی بەو کارە بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی، ئەو کێشە دامەزراوەییانە چارەسەر بکات کە کاتێک تەواوی دەستەیەک یان نەتەوەیەک هەست بە پەراوێزخستنی سیاسی، کولتووری یان خاکی دەکات. بۆیە ناکرێت پرسی کورد لە چوارچێوەی مافە مەدەنییەکانی تاکدا کورت بکرێتەوە؛ بەڵکوو پرسەکانی خاک، زمان، کولتوور، نوێنەرایەتیی ناوچەیی، گەشەی ئابووری، دەسەڵاتی سیاسی و دابەشکردنی دامەزراوەیی دەسەڵاتیش لەخۆ دەگرێت.
گەشەی سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران دەبێت لە پاشخانی ململانێکانی سەدەی بیستەمدا لێی تێبگەین. لەو سەردەمەدا کە زۆرێک لە بزووتنەوە ڕزگاریخوازەکان لەژێر کاریگەریی سۆسیالیزم و مارکسیزمدا بوون، حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران هەوڵی دا ئاوێتەیەکی تایبەت لە سیاسەتی نەتەوەیی، دێموکراسی و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی پێشکەش بکات. پەرەسەندن بەرەو «سۆسیالدێموکراسی» لەم ڕوانگەیەوە، دەکرێت وەک هەوڵێک بۆ تێپەڕاندنی دژایەتییە نەریتییەکەی نێوان ڕزگاریی نەتەوەیی و دێموکراسیی کۆمەڵایەتی لێک بدرێتەوە.
حیزبێکی مۆدێرن دەبێت بتوانێت پرەنسیپەکان لەگەڵ لێهاتوویی لە چارەسەرکردنی کێشەکاندا تێکەڵ بکات. ئەمەش بەو مانایەیە کە دەبێت پرسەکانی بێکاری، پەروەردە، ژینگە، گەشەپێدانی ناوچەیی، بەشداریی ژنان، دەرفەتی گەنجان، دیجیتاڵکردن و نایەکسانیی ئابووری بخرێنە نێو کارنامەی سیاسیی نیشتمانییەوە. حیزبی دێموکرات کە هەمیشە خاوەنی دیدگایەکی پێشکەوتنخوازانە بووە بۆ داهاتوو، لەم سەردەمەشدا زیاتر لە هەر کاتێک جەخت لەسەر ئەو مۆدێلە دێموکراتیک و مۆدێرنە دەکاتەوە کە دەیەوێت لە کوردستان و ئێرانی داهاتوودا بنیاتی بنێت.
ڕەنگە ئەمە بەرچاوترین گۆڕانکاری بێت لە نێوان دیمەنی سیاسیی دوێنێ و ئەمڕۆدا. بۆ نەوەکانی پێشوو، کۆکردنەوەی سیاسی تا ڕادەیەکی زۆر لە دەوری ناسنامەی نەتەوەیی، بەرخۆدان و یادەوەریی مێژوویی بنیات دەنرا؛ بەڵام بۆ نەوەی ئەمڕۆ، ئەمە هەمیشە بەس نییە. نەوەی نوێ دەیەوێت بزانێت کۆمەڵگەی داهاتوو چۆن کار دەکات:
• کام دامەزراوە گەرەنتیی سەروەریی یاسا دەکات؟
• مافی مرۆڤ و مافی کەمینەکان چۆن دەپارێزرێن؟
• ئابووری چۆن گەشە دەکات؟
• ژنان چۆن کاریگەریی سیاسیی ڕاستەقینە بەدەست دەهێنن؟
• بەرپەرچدانەوەی گەندەڵی چۆن دەبێت؟
• چۆن پەروەردە و تەکنەلۆژیا بۆ گەشەپێدانی ناوچەکە بەکار دەهێنرێت؟
• پەیوەندیی نێوان ئازادیی تاک و مافی دەستەجەمعی چۆن ڕێک دەخرێت؟
حیزبی دێموکرات بە وەڵامدانەوەی هوشیارانە و سەردەمیانە بۆ ئەم پرسیارانە، ڕێگری لە هەر چەشنە دابڕانێک لەگەڵ شەقام و کۆمەڵگە دەکات و میراتی مێژوویی خۆی دەکاتە هەوێنی پتەوترکردنی ئەم پەیوەندییە جەماوەرییە.
ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئەمڕۆ:
ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئەمڕۆ، ئەو ڕۆژهەڵاتە نییە کە لە نیوەی دووەمی سەدەی بیستەمدا هەبووە. کۆمەڵگەی سیاسیی ڕۆژهەڵاتی کوردستان گۆڕاوتر و فرەدەنگتر بووە. ئەکتەرە مەدەنییە نوێیەکان، تۆڕە فیکرییەکان، گرووپەکانی گەنجان، بزووتنەوەکانی ژنان و دەنگە سیاسییە سەربەخۆکان، پێکهاتەی پەیوەندیی سیاسییان گۆڕیوە. هەروەها سۆشیالمیدیا پەیوەندیی نێوان ڕێکخراو و کۆمەڵگەی گۆڕیوە. مۆدێلی کلاسیک، کە تێیدا حیزب وەک بەرهەمهێنەری سەرەکیی زانیاریی سیاسی کار دەکات، لاواز بووە. ئەمڕۆ تاکەکان، ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی و تۆڕە نافەرمییەکان دەتوانن بە خێرایی گوتاری سیاسی دروست بکەن و ڕای گشتی کۆ بکەنەوە.
ئەمە بەو مانایەیە کە حیزبێکی مێژوویی چیتر ناتوانێت چاوەڕێ بێت دەسەڵاتی مێژوویی بە شێوەیەکی خۆکار ببێتە هۆی دەسەڵاتی سیاسی؛ بەڵکوو دەبێت بەردەوام شەرعییەت نوێ بکرێتەوە. حیزبی دێموکرات کە هەمیشە پێشەنگی بزووتنەوەی ژنان و تواناسازیی لاوان بووە، لەم قۆناغەشدا پێویستی بە قووڵکردنەوە و فراوانترکردنی ئەم میکانیزمانەیە بۆ ئەوەی گەنجان بەردەوام وەک بەرهەمهێنەری چالاکی بیرۆکەی سیاسی لە بڕیارداندا دەوریان هەبێت. هەمان شت بۆ بەهێزترکردنی نوێنەرایەتیی سیاسیی ژنانیش لە ناوەندەکانی بڕیارداندا ڕاستە؛ چونکە حیزبێکی نیشتمانیی مۆدێرن بە باشی دەزانێت کە ڕزگاریی کۆمەڵایەتی و نەتەوەیی بەبێ بەشداریی کارای ژنان نایەتە دی.
شەرعییەتی مێژوویی «حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران» سەرمایەیەکی بەرچاوە، بەڵام سەرمایەی سیاسی زۆر هاوشێوەی سەرمایەی ئابوورییە؛ پێویستی بە بەڕێوەبردن و وەگەڕخستن هەیە. حیزبی دێموکرات هیچ کات تەنیا لەسەر دەستکەوتەکانی ڕابردووی خۆی نەوەستاوە، بەڵکوو بەردەوام سەرمایەی سیاسیی خۆی لە مەیداندا بەگەڕ دەخات. حیزب لە گرنگیی بەڕۆژکردنەوەی ئەم گێڕانەوە مێژووییە تێدەگات تا هەمیشە وەڵامدەرەوەی ئەزموونە کۆمەڵایەتی و سیاسییەکانی نەوەی نوێ بێت و مەودای نێوان ڕێکخراو و کۆمەڵگە ڕۆژ بە ڕۆژ کەمتر بکاتەوە.
هەر بۆیە حیزبی دێموکرات بەردەوام لە هەوڵی داڕشتنی فۆرمی نوێدایە بۆ بەردەوامیی مێژوویی؛ لەم دیدگایەدا، ئامانج هەرگیز وازهێنان لە میراتی کۆماری کوردستان یان خەباتی نەوەکانی ڕابردوو نییە، بەڵکوو ئەو میراتە دەکرێتە بەرنامەیەکی سیاسیی هاوچەرخ؛ ئەمەش واتە گواستنەوە لە «سیاسەتی هێمایی (سەمبۆلیک)» بەرەو «سیاسەتی دامەزراوەیی».
پرسی نەتەوەیی کورد دەبێ بە پرسە کردەییەکانی وەک: دیسانترالیزاسیۆن، سەروەریی یاسا، گەشەی ئابووری، مافە کولتوورییەکان و نوێنەرایەتیی سیاسییەوە گرێ بدرێت. ناسنامەی نەتەوەیی پێویستی بەوەیە لەگەڵ پڕۆژەیەکی کۆمەڵایەتیی جێگەی بڕوا تێکەڵ بکرێت. تەنیا لەو کاتەدا بزووتنەوەی نەتەوەیی دەتوانێت لەوە تێپەڕێت کە تەنیا کاردانەوەیەک بێت بەرامبەر بە سەرکوتی دەوڵەت؛ بەڵکوو دەتوانێت گەشە بکات و ببێتە دیدگایەک بۆ ئەوەی کۆمەڵگەیەکی دێموکرات لە داهاتوودا چۆن ڕێک بخرێت.
خەباتی چەکداری و ئامرازە نوێیەکانی هێز:
مێژووی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لەگەڵ خەباتی پێشمەرگانە و چەکداریدا ئاوێتەیە؛ ئەم ڕەهەندە نەک هەر بەشێکی دانەبڕاوە لە شوناسی بەرگریی گەلی کورد، بەڵکوو وەک کارتی هێز و فاکتەری مانەوە، گرنگی و شەرعییەتی مێژوویی و مەیدانیی خۆی بەپێی قۆناغ و هەلومەرجەکان پاراستووە. بێگومان خەباتی چەکداری لە سەردەمی نوێدا، پێویستی بە خوێندنەوەیەکی زیرەکانە و دینامیک هەیە لەژێر ڕۆشنایی هاوکێشە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکاندا؛ بە شێوەیەک کە هێزی پێشمەرگە هەمیشە وەک قەڵغانێکی پارێزەر و فاکتەرێکی ستراتیژی بۆ کاتی پێویست و بەگوێرەی دەرفەت ئامادەیی هەبێت.
لەم چوارچێوەیەدا، خەباتی چەکداری تاکە ئامراز نییە، بەڵکوو تەواوکەری زنجیرەیەک لە ئامرازی نوێی خەباتە. ئەرکی ستراتیژیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ئەوەیە کە لە هێزی بەرگریی پێشمەرگانە و سەرجەم فۆڕمەکانی دیکەی چالاکیی سیاسی، مەدەنی و دیپلۆماسیدا، بەپێی کات و پێویستی کەڵک وەربگرێت تا بتوانێت لە هەموو بەرەکانەوە دەرەنجامی درێژخایەن بەدەست بێنێت. ئەمڕۆ خەباتی چەکداری لە تەک دیپلۆماسی، دروستکردنی بیروڕای گشتیی نێودەوڵەتی، کاری یاسایی، توێژینەوەی ئەکادیمی، سیاسەتی میدیایی، کۆمەڵگەی مەدەنی و ڕێکخستنی جەماوەری، پێکەوە بەشێکی سەرەکیی دەسەڵاتی سیاسیی مۆدێرن پێک دەهێنن. لە جیهانێکی پێکەوەبەستراودا، پاراستنی ئامادەیی سەربازی لە پاڵ توانای بزووتنەوەیەک بۆ داڕشتنی پرسەکەی لە ڕووی یاسایی، ئەکادیمی و دیپلۆماسییەوە، گرنگترین فاکتەری هێزە.
میراتی مێژوویی، پێگەیەکی تایبەت بە حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران دەبەخشێت، بەڵام ناتوانرێت بۆ هەمیشە تەنیا بەو پێگەیە قەناعەت بکرێت. پێویستە حیزب، لە درێژەی نەریتی دێموکراتیکی خۆیدا، لە ڕێگەی قووڵکردنەوەی پرۆسەی دێموکراتیزەکردنی ڕێکخراوەیی، ئاڵوگۆڕی نەوەکان، پەرەپێدانی زیاتری نوێنەرایەتیی ژنان و نوێبوونەوەی بەردەوامی فیکری، وەڵامدەرەوەی داخوازییەکانی سەردەم بێت. کەواتە هێزی داهاتووی حیزبی دێموکرات بەوە دیاری ناکرێت کە تا چەند بەرگری لە مێژووی خۆی دەکات؛ بەڵکوو بەوە دیاری دەکرێت کە تا چەند دەتوانێت مێژوو بۆ واقیعێکی سیاسیی نوێ بگۆڕێت. ئەمەش بەو مانایە نییە کە لە پرسی نەتەوەیی دەستبەردار بێت؛ بە پێچەوانەوە، دەبێت ئەو پرسە لە ڕووی سیاسییەوە کردەییتر، لە ڕووی دامەزراوەییەوە وردتر و لە ڕووی کۆمەڵایەتییەوە گشتگیرتر بکرێت.
ئەرکی مێژوویی حیزبی دێموکرات بەرگری لە بوونی دەنگی سیاسیی کورد لە ئێراندا بووە، بەڵام ئەرکی داهاتوو گەورەترە: ئەو دەنگە بکرێتە هەڵگری دیدگایەکی باوەڕپێکراو بۆ داهاتوو. بۆیە دوای هەشتا و یەک ساڵ لە دامەزراندنی، پرسیاری سەرەکی ئەوە نییە کە ئایا ئەم حیزبە مێژوویەکی دێرینی هەیە یان نا، بەڵکوو پرسیارەکان ئەمانەن:
• ئایا دەتوانێت بوار بۆ نەوەیەک خۆش بکات کە کۆماری کوردستانیان بە چاوی خۆیان نەدیوە، بەڵام هێشتا بڕوایان بە پەیام و گرنگییە مێژووییەکەی هەیە؟
• ئایا دەتوانێت ئەزموونی دەوڵەمەندی پێشمەرگە دێرینەکان و سەنگەری بەرگری، لەگەڵ وزەی نوێخوازی و سیاسیی لاواندا ئاوێتە بکات؟
• ئایا دەتوانێت یادەوەریی نەتەوەیی بکات بە دیدگایەکی دامەزراوەیی؟
• ئایا دەتوانێت بەرگری لە شوناسی سیاسیی کورد بکات، بێ ئەوەی دەرگای فرەیی و دێموکراسی دابخات؟
دەرەنجام:
گەشەسەندنی مێژوویی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە ماوەی هەشت دەیەی ڕابردوودا ئەوە دەخاتە ڕوو کە چۆن دەکرێت بەردەوامیی سیاسی لەگەڵ نوێبوونەوەی ئایدیۆلۆژی و ڕێکخراوەییدا گرێ بدرێت. مێژووی ٨١ ساڵەی ئەم حیزبە سەرمایەیەکی سیاسیی پڕ لە ئەزموونە کە بە قۆناغە سەختەکانی سەرکوت، ڕێکخستنەوەی سیاسی و گۆڕانی بارودۆخی ناوچەییدا تێپەڕ بووە.
ئەزموونە مێژووییەکانی دوای کۆماری کوردستان و میراتی سیاسیی ڕێبەرانی وەک پێشەوا قازی، دوکتور قاسملوو، دوکتور شەرەفکەندی و هەزاران شەهیدی دیکە، ڕێنوێنمانن بۆ ئەوەی خەبات بەرەو پێش ببەین. دکتۆر قاسملوو ڕێکخستنی حیزبەکەی مۆدێرن کرد و هێڵێکی سیاسیی پێشکەوتنخوازی پەرە پێ دا؛ ئەمەش سەلمێنەری ئەوەیە کە چۆن ئامانجە مێژووییەکان دەتوانن لەگەڵ سەردەمدا دووبارە دابڕێژرێنەوە.
لەم ڕوانگەیەوە، بوونی بەردەوامی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، تەنیا خۆڕاگرییەکی سیاسیی ڕووت نییە، بەڵکوو پرۆسەیەکی فێربوونی سیاسیی بەکۆمەڵە. گرنگیی مێژوویی ئەم حیزبە پەیوەستە بە توانای گۆڕینی ئەزموونە مێژووییەکان بۆ زانست و کردەی سیاسی؛ ئەم تێکەڵەیە لە یادەوەریی مێژوویی، ئەزموونی سەنگەر و ڕێکخراوەیی و نوێبوونەوەی ستراتیژی، دەتوانێت گەرەنتیی ئەو سەرکردایەتییە مۆدێرنە بکات کە لەسەر ئیرادە، هۆشیاری و نوێبوونەوە بنیات نراوە.
